De schaduwkant van de maan

Islamisme in politiek, economie, maatschappij, en het wereld-systeem

Marleen Renders, Universiteit Gent

English version

Over de auteur

Marleen Renders studeerde internationale betrekkingen aan de Universiteit Gent en development studies aan de School of Oriental and African Studies van de University of London. Zij is verbonden aan de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Gent (vakgroep publiekrecht en belastingrecht, vakgebied niet-westers recht).

Aan de Universiteit Gent verdedidgde ze in mei 2006 haar proefschrift getiteld "'Traditional' leaders and institutions in the building of the Muslim republic of Somaliland".

In het boek 'De structuur van de waanzin - conflicten in de periferie' (2001) schreef zij een bijdrage over 'Soefisme, islamisme en politieke verandering in Senegal'.

Meer over de auteur ...


 

“De islam kan, zoals vele andere (al dan niet religieuze) referentiekaders, worden gebruikt om bepaalde standpunten kracht bij te zetten, bepaalde toestanden of hiërarchieën te legitimeren en te bestendigen, of om er zich juist tegen te verzetten. De islamitisch gekleurde contestatie van de studenten wordt door de gevestigde orde gesust of neergeslagen met een even islamitisch gekleurde repliek/matrak.
Behalve politiek is God ook geld: een heleboel ‘islamitische’ banken, investeringsmaatschappijen, reisbureaus, modehuizen, hospitalen enzovoort, doen tegenwoordig gouden zaken. Evengoed kunnen in Zijn naam arme mensen gratis (en snel) naar een dokter, wordt er vuilnis opgehaald, bijles gegeven, in studiebeurzen voorzien, betoogd tegen een corrupt en onderdrukkend regime, worden er huizen geschilderd en buurten opgeknapt, maar ook mensen vermoord.”

Met de bovenstaande uitspraak illustreert Marleen Renders dat ‘islamisme’ niet eenvoudigweg kan worden vereenzelvigd met vaak gewelddadige manifestaties van wat ‘moslimextremisme’ wordt genoemd.

In dit boek gaat zij in op de ontstaansgeschiedenis van het islamisme, en de toenemende invloed in de diverse onderdelen van de samenleving in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Daarbij schenkt zij bijzondere aandacht aan de doelstellingen van de diverse bewegingen, vooral aan de hand van de alternatieven die zij te bieden hebben waar de seculiere regimes falen.
Aan de hand van het begrippenkader van Immanuel Wallerstein en de wereld-systeemanalyse onderzoekt zij het antisystemisch potentieel van het islamisme en de mogelijkheden die het heeft om vanuit een endogeen referentiekader een antwoord te bieden op de moderniteit. De door het westen verheerlijkte vrijheid en gelijkheid hebben de Arabische wereld niet de beloofde ontwikkeling gebracht.
Haar kritiek op het liberalisme weerhoudt Marleen Renders er niet van om even kritisch het islamistische discours te analyseren en te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de verhoudingen binnen het wereld-systeem te wijzigen.





Inhoudsopgave

 
0. Unthinking islamism Proloog door Prof. Dr. Ruddy Doom
I. Inleiding
II. De wereld-systeembenadering
  1. Aanzetten en antecedenten
  2. 'Ont-denken' van de sociale wetenschappen
  3. De cultuur van het historisch kapitalisme
  4. Het universalisme van de antisysteembewegingen
III. Oemma en Europa: gecomineerde ontwikkeling, vervlochten betekenissen
  1. Intrede in de kapitalistische wereld-economie
  2. Intrede in het moderne statensysteem
  3. Het werk van de moderniteit
IV. Anatomie van de herislamisering
  1. Islam van de staat, islamisme van de straat?
  2. Terrorisme en geweld
  3. Een parallelle maatschappij
V. De islamistische stroming
  1. Geen monolithische beweging
  2. Analyse van het islamistische discours
VI. Besluit
VII. Bibliografie


Bibliografische informatie:

M. Renders, De schaduwkant van de maan. Islamisme in politiek, economie, maatschappij, en het wereld-systeem.
Gent, Academia Press, 1999, XVIII + 192 p.
ISBN 90 382 0208 3

Foto omslag: Tim Dirven.


Te bestellen:
 
België
Wetenschappelijk boekhandel J. Story-Scientia
P. Van Duyseplein 8
9000 Gent
tel: 09/225 57 57
fax: 09/233 14 09
Nederland
Ef & Ef
Eind 36
6017 BH Thorn
tel: 0475/56 15 01
fax: 0475/56 16 60

© Marleen Renders 2006